Legionella

Bakteria Legionella sp. została wyizolowana po raz pierwszy w 1976 roku. Podczas spotkania weteranów Legionu Amerykańskiego w Filadelfii, kilkadziesiąt osób zachorowało na nietypowe zapalenie płuc. Potencjalnym źródłem zakażenia człowieka jest woda i aerozol wodny. Zakażenie następuje najczęściej drogą inhalacyjną przez przedostanie się skażonego aerozolu wodnego bezpośrednio do pęcherzyków płucnych.

Sprzyjające warunki do namnażania bakterie te znajdują przede wszystkim w:

  • systemach dystrybucji wody ciepłej i zimnej (m.in.: zbiorniki do magazynowania wody, podgrzewacze, głowice natryskowe, zawory czerpalne),
  • basenach (wanny) z hydromasażem (jacuzzi, baseny perełkowe),
  • urządzeniach klimatyzacyjnych z nawilżaniem wodnym, komorach zraszania, skraplaczach wyparnych, itp.

Naturalnym środowiskiem występowania pałeczek Legionella są wody śródlądowe, powierzchniowe i gruntowe, szczególnie naturalne źródła wody gorącej, strefy przybrzeżne wód morskich oraz gleba.

Bakterie Legionella mogą przeżyć w wodzie w temperaturze 20-50°C. Kolonizacji bakterii sprzyja temperatura w zakresie 25-45°C (optymalna temperatura do ich rozwoju wynosi 38°C), niskie stężenie dezynfektantów, zastoiny wody i czynniki takie jak obecność innych mikroorganizmów oraz biofilmu. W warunkach optymalnych wzrost bakterii Legionella trwa od 2 do 6 dni. Szybkość wzrostu przyspiesza dodatkowo podłoże bogate w żelazo i mangan, wysoka wilgotność, dostępność dwutlenku węgla oraz wymieniona już odpowiednia temperatura. Jeżeli temperatura ciepłej wody jest niska – poniżej 50°C i w obiegu znajdują się strefy wody stojącej (niedrożne lub ślepe odcinki instalacji), prawdopodobieństwo rozwoju bakterii jest bardzo duże.

Wymagania mikrobiologiczne, jakim powinna odpowiadać ciepła woda zostały określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r.  w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. poz. 2294). Obowiązek wykonywania badań wody ciepłej pod kątem obecności bakterii z rodzaju Legionella dotyczy budynków zamieszkania zbiorowego i przedsiębiorstw podmiotu wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.

Zgodnie z § 120 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.), instalacja ciepłej wody powinna zapewniać uzyskanie w punktach czerpalnych temperatury wody nie niższej niż 55°C i nie wyższej niż 60°C, przy czym instalacja ta powinna umożliwiać przeprowadzenie ciągłej lub okresowej dezynfekcji metodą chemiczną lub fizyczną (w tym okresowe stosowanie metody dezynfekcji cieplnej), bez obniżania trwałości instalacji i zastosowanych w niej wyrobów. Do przeprowadzenia dezynfekcji cieplnej niezbędne jest zapewnienie uzyskania w punktach czerpalnych temperatury wody nie niższej niż 70°C i nie wyższej niż 80°C.  

Laboratorium badania Wody i Żywności Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we Włocławku wykonuje odpłatne (na zlecenie) badania ciepłej wody użytkowej w kierunku: obecność i liczba Legionella (zlecenie do pobrania tutaj).

Choroba legionistów - minimalizacja ryzyka

Informacje dla kierowników obiektów zakwaterowania turystycznego.